ನಾಗಾ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಇರುವ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಗಾ ಜನಾಂಗವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕೋರಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. 1947ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಾಗ, ನಾಗಾ ನಾಯಕರು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆದವು. 1960ರಲ್ಲಿ 16-ಪಾಯಿಂಟ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ನಾಗಾ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನಾಗಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 1962 ಅನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ನವೆಂಬರ್ 2, 1963ರಂದು ಭಾರತದ 16ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪಿ. ಶಿಲುವಾ ಆವೊ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಕೊಹಿಮಾ ಆಯಿತು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ | ಇವತ್ತು | ನವೆಂಬರ್ 1, 1956 | ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ರಚನಾ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿ
ಈ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯು ನಾಗಾ ಜನಾಂಗದ ದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.ಹಂಗಾಮಿ ಝಾಪು ಫಿಜೋ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗಾ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (NNC) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಒಟ್ಟು 16 ಗುಂಪುಗಳ ನಾಗಾ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸಂವಿಧಾನದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 371Aಯಡಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿಗೂ ನಾಗಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ 1963ರ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.
