1911ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 12ರಂದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭವ್ಯ ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್- V ಅವರು ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಘೋಷಣೆಯು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರದ ಬದಲಾವಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಕೇತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಪಾರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1857ರ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವಮಾನಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬಂದರು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿದ್ದ ಕಲ್ಕತ್ತಾವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ 1911ರಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ದೆಹಲಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತಾಯಿತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಸ್ತಿನಾಪುರ, ದಿಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು, ಮೊಘಲರು ಎಲ್ಲರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ದೆಹಲಿಯು ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಹೃದಯಭಾಗವೆಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮನ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರ ಮನದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದರು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ | ಇವತ್ತು | ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2019 | ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ ಅಂಗೀಕಾರ
ಈ ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ 1912ರಿಂದ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಎಡ್ವಿನ್ ಲುಟ್ಯೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಬೇಕರ್ ಅವರು ನ್ಯೂ ದೆಹಲಿಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ ರೂಪಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು 20 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ 1931ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ವೈಸ್ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಇರ್ವಿನ್ ಅವರು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನ್ಯೂ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ (ಹಿಂದಿನ ವೈಸ್ರಾಯ್ ಹೌಸ್), ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟೇರಿಯಟ್, ಸಂಸದ್ ಭವನ, ಇಂಡಿಯಾ ಗೇಟ್, ರಾಜ್‌ಪಥ ಎಂಬ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಪಥಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರವೂ ಈ ನವ ದೆಹಲಿಯೇ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
