ನವದೆಹಲಿ: ಓಲಾ, ಉಬರ್, ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿಯಂತಹ ಕ್ಯಾಬ್ ಸೇವಾ ಕಂಪನಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಮುಂಗಡ ಟಿಪ್ಸ್ ಪಡೆಯುವ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಸಿಸಿಪಿಎ ) ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಗಳ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳಲ್ಲಿ “ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ ಟಿಪ್ಸ್” ಎಂಬ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬುಕಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಸ್ ನೀಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ದೂರುಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು. ಈಗ, ಸಿಸಿಪಿಎ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ನೋಟಿಸ್ನಿಂದಾಗಿ, ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಟಿಪ್ಪಿಂಗ್ ನೀತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿವೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ ಪ್ರಲ್ಹಾದ ಜೋಶಿ ಅವರು ಈ ಮುಂಗಡ ಟಿಪ್ಸ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು “ಅನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಶೋಷಕ” ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ಟಿಪ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದು ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ನೀಡುವ ಒಂದು ಕೊಡುಗೆ. ಇದನ್ನು ಸೇವೆಗೆ ಮುನ್ನವೇ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ಜೋಶಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೂರುಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸಿಸಿಪಿಎ, ಉಬರ್ಗೆ ಮೇ 21, 2025 ರಂದು ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಒಂದು ವಾರದೊಳಗೆ, ಓಲಾ ಮತ್ತು ರಾಪಿಡೊಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನೋಟಿಸ್ಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿ, 2022ರಲ್ಲಿ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಆಪ್ನ ಶೂನ್ಯ-ಕಮಿಷನ್ ಮಾದರಿಯು ಚಾಲಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ದರವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದರಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, “ತ್ವರಿತವಾಗಿ ರೈಡ್ ಪಡೆಯಲು ಟಿಪ್ ಸೇರಿಸಿ” ಎಂಬ ಸಂದೇಶವು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಸಿಸಿಪಿಎನ ಕ್ರಮದ ಬಳಿಕ, ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿಯು ತನ್ನ ಆಪ್ನಲ್ಲಿ “ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ ಟಿಪ್” ಎಂಬ ಪದವನ್ನು “ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ (ಐಚ್ಛಿಕ)” ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಓಲಾ ಮತ್ತು ರಾಪಿಡೊ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಆಪ್ಗಳಿಂದ ಮುಂಗಡ ಟಿಪ್ಸ್ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿವೆ.
ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರುಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ಸಹಾಯವಾಣಿ (NCH) ಮೂಲಕ ಸಿಸಿಪಿಎಗೆ ತಲುಪಿದವು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಂದಿರಾನಗರದ ನಿವಾಸಿಯೊಬ್ಬರು, “ನನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಕ್ಲಿನಿಕ್ಗೆ ಹೋಗಲು ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆಟೋ ಬುಕ್ ಮಾಡಿದೆ. 50 ರೂ. ಟಿಪ್ ಸೇರಿಸದಿದ್ದರೆ ರೈಡ್ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ದೂರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯ ದೂರುಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿವೆ. ಸಿಸಿಪಿಎನ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ, ಈಗ ಟಿಪ್ಸ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಬುಕಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಾಯವಿಲ್ಲ.
ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಮುಂಗಡ ಟಿಪ್ಸ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು 2019ರ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಅನೈತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ “ತ್ವರಿತ ಸೇವೆ”ಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು “ಡ್ರಿಪ್ ಪ್ರೈಸಿಂಗ್” ಎಂಬ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಈಗ, ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಜೋಶಿ ಅವರು, “ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಂತಸದಾಯಕ. ಸಿಸಿಪಿಎ ಇತರ ಗ್ರಾಹಕ ದೂರುಗಳನ್ನೂ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವಂಚನೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ .ಮುಂದಾಗಲಿದೆ,” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗ, ಗ್ರಾಹಕರು ಟಿಪ್ಸ್ ನೀಡುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು, ಕ್ಯಾಬ್ ಸೇವೆಗಳು ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
