ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ( 2025ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ವರೆಗೆ) 767 ರೈತರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಆಘಾತಕಾರಿ ಅಂಕಿಅಂಶ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಸಚಿವ ಮಕರಂದ್ ಪಾಟೀಲ್ (ಎನ್ಸಿಪಿ), ಈ ಸಾವುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬರಪೀಡಿತ ವಿದರ್ಭ ಮತ್ತು ಮರಾಠವಾಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿದರ್ಭದ ಯವತ್ಮಾಳ್, ಅಮರಾವತಿ, ಅಕೋಲಾ, ಬುಲ್ಧಾನ, ಮತ್ತು ವಾಶಿಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ತೀವ್ರತೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿವೆ, ಇಲ್ಲಿ 257 ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಮರಾಠವಾಡದ ಛತ್ರಪತಿ ಸಂಭಾಜಿನಗರ (ಔರಂಗಾಬಾದ್) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 269 ರೈತರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಶೇ. 32ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬೀಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಸಾವುಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಹಿಂಗೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 24 ರೈತರು ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ, ಅನಿಯಮಿತ ಮಳೆ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ, ಹೆಚ್ಚಿದ ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ, ಸಾಲದ ಒತ್ತಡ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಲದ ಕೊರತೆ, ಸಾಲಗಾರರಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿಯ ಸಾಲಗಳು ರೈತರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ದೂಡಿವೆ. ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಈ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 2018ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿಯ (NSO) ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶೇ. 60ರಷ್ಟು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸಾಲದಲ್ಲಿವೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಹಾರ
ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರೈತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 767 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ 376 ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದು, 327 ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಪರಿಹಾರ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, 200 ಕುಟುಂಬಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು 194 ಪ್ರಕರಣಗಳ ತನಿಖೆ ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿಯಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು “ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ನಿಧಿ” ಮತ್ತು “ನಮೋ ಶೇತ್ಕರಿ ಮಹಾಸಮ್ಮಾನ್ ಯೋಜನೆ”ಯಡಿ ವಾರ್ಷಿಕ 12,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು (ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 6,000, ರಾಜ್ಯದಿಂದ 6,000) ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವ ಪಾಟೀಲ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕರು, ಸರ್ಕಾರವು ತಕ್ಷಣದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕ ನಾನಾ ಪಟೋಲೆ, “ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚಗಳಾದ ಡೀಸೆಲ್, ಗೊಬ್ಬರ, ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ರೈತರ ಆದಾಯ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಭರವಸೆಗಳು ಕೇವಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಿವೆ,” ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೈತ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಶೇತ್ಕರಿ ಸಂಘಟನಾದ ಕೈಲಾಶ್ ತಾವರ್, ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸದಿರುವುದು ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ದೂಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸರ್ಕಾರವು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ, ರೈತರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿವೆ.
ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳು ಸಾಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 2024ರಲ್ಲಿ 2,635 ರೈತ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು, ಇದು 2023ರ 2,851ಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, 2025ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿನ 767 ಸಾವುಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ. ಈ ದುರಂತವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸರ್ಕಾರವು ತಕ್ಷಣದ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.
