1971ರ ನವೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತ ರತ್ನ ಎಂಬ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ವಿ.ವಿ. ಗಿರಿ ಅವರು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ 54 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಈ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲುಗಲ್ಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಭಾರತ ರತ್ನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ, ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಗೌರವವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಭಾರತದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಸಾಧಾರಣ ನಾಯಕತ್ವ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಧಾರಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಅವರ ಎರಡನೇ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, “ಗರೀಬಿ ಹಠಾವೋ”ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಘೋಷಣೆಯಡಿ 1971ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ | ಇವತ್ತು | ನವೆಂಬರ್ 13, 1913 | ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರಿಗೆ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಘೋಷಣೆ
ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯು 1971ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಿಮೋಚನಾ ಯುದ್ಧದೊಂದಿಗೆ ಗಾಢವಾಗಿ ಬೆಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ (ಈಗ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ) ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕ್ರೂರ ಸೇನಾ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ನರಮೇಧದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದ ಸೈನಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1971ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಮುಕ್ತಿ ಬಾಹಿನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ, ಶರಣಾರ್ಥಿ ಸಂಕಷ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆ (10 ಮಿಲಿಯನ್ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದರು), ಮತ್ತು 13 ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆಯ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿದರು. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದ ಅವರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯವು ಅಪೂರ್ವ ರಾಜನೀತಿಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, 1969ರಲ್ಲಿ 14 ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ, ರಾಜಮನೆತನದ ಖಾಸಗಿ ಪರ್ಸ್ಗಳ ರದ್ದು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿದವು. ನವೆಂಬರ್ 14, 1971ರಂದು ನೀಡಲಾದ ಭಾರತ ರತ್ನವು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಧೈರ್ಯ, ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಚಲ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು.
