ಇಂದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಪಂಡಿತ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ 136ನೇ ಜಯಂತಿ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ‘ಮಕ್ಕಳ ದಿನ’ (children’s day) ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳು, ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆಯೇ? ಧ್ರುವೀಕರಣ, ಜಾತಿ-ಧರ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಯಾಕೆ ಬೇಕು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ನೆಹರು ಅವರು 1947ರಿಂದ 1964ರವರೆಗೆ 17 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ, ಲೇಖಕ, ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಿ, ಇವೆಲ್ಲ ಅವರ ಗುರುತುಗಳು. ಆದರೆ ಇಂದು ಅವರನ್ನು ಕೆಲವರು ‘ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಕುಟುಂಬ ರಾಜಕಾರಣದ ಮೂಲ’ ಎಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪು ‘ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಕ’ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಯವೇನು? ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ನೆಹರು ಏಕೆ ಬೇಕು?
ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷತೆಯ ದೃಢ ಆಧಾರ: ಇಂದು ಧರ್ಮ ಆಧಾರಿತ ರಾಜಕೀಯ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ನೆಹರು ಅವರು ಭಾರತವನ್ನು ‘ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರ’ ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1950ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ‘Secular’ ಎಂಬ ಪದವು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪದವನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ನೆಹರು ಅವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ನೆಹರು ಅವರ ‘ಸರ್ವ ಧರ್ಮ ಸಮಭಾವ’ ತತ್ವ ಬೇಕು.
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದೂರದೃಷ್ಟಿ: ಇಂದು ಭಾರತ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ’, ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ IIT, IIM, ISRO, BARC, AIIMS – ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ನೆಹರು. ಅವರು ‘ವಿಜ್ಞಾನವೇ ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯ’ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ನೆಹರು ಅವರ ಆಧಾರ ಅಗತ್ಯ.
ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು – ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಮಾದರಿ ಇಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು. ನೆಹರು ಅವರು ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. ಭಿಲಾಯಿ, ರೂರ್ಕೇಲಾ, ದುರ್ಗಾಪುರ ಇವೆಲ್ಲ ನೆಹರು ಕಾಲದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ. ಇಂದು ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ’ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ನೆಹರು ಅವರ ಯೋಜನಾ ಮಾದರಿ ಮರೆಯಬಾರದು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯ – ನೆಹರು ಅವರ ಕನಸು. ಹಿಂದೂ ಕೋಡ್ ಬಿಲ್ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು, ವಿಚ್ಛೇದನ ಹಕ್ಕು ನೀಡಿದರು. ಇಂದು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ನೆಹರು ಅವರ ಕಾನೂನು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮಾದರಿ.
ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ಅಸಂಯುಕ್ತ ಚಳವಳಿ ಇಂದು ಭಾರತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವಗುರು’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ NAM (Non-Aligned Movement) ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು ನೆಹರು. ಯುದ್ಧಭೀತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಶಾಂತಿ ದೂತನಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇಂದಿನ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರ ‘ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ’ ನೀತಿ ಬೇಕು.
ನೆಹರು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು
ನೆಹರು ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು ಭಾರತದ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಗುರುತುಗಳಾಗಿವೆ. 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ದೇಶದ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅವರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು, 562 ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾರತವನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು.
1950ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಲೋಕಶಾಹಿ, ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದರು, ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿದೆ. 1951ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು, ಇದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಭಿಲಾಯಿ, ರೂರ್ಕೆಲಾ, ದುರ್ಗಾಪುರದಂತಹ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವು.
ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲೋಕಶಾಹಿ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು 1952ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರು, ಸುಮಾರು 17 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿತು. 1954ರಲ್ಲಿ “ಹಿಂದೂ ಕೋಡ್ ಬಿಲ್” ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು, ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ ಹಕ್ಕು ನೀಡಿದರು, ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಯಿತು.
ಖರಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ IITಯನ್ನು 1955ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ಹಾಕಿದರು, ಇದು ನಂತರದ ಎಲ್ಲ IITಗಳಿಗೂ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಭಾರತದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿತು. 1957ರಲ್ಲಿ ಭಾಭಾ ಅಟಾಮಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ (BARC) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅಣು ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ತಂದರು, ಇದು ಭಾರತದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿತು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ | ಬಿಹಾರ್ ವೋಟ್ ಪೋಲ್ ವಿಶೇಷ ವರದಿ: ಇದು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಜ?
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ದೊರೆತರೂ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ಗೋವಾ ವಿಮೋಚನೆ ಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಇದರಿಂದ 1961ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಗೋವಾವನ್ನು ವಿಮೋಚಿಸಿ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. 1964ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರವೂ ಅವರ ಕನಸುಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ 1969ರಲ್ಲಿ ISRO ಸ್ಥಾಪನೆ, IIM, AIIMSಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾರತದ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.
ನೆಹರು ಇಂದಿಗೂ ಬದುಕಿದ್ದಾರೆ – IITಗಳಲ್ಲಿ, ISROದಲ್ಲಿ, ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ.
“ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಕಟ್ಟಬೇಕು, ಕೇವಲ ಹಳೆಯದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದಲ್ಲ.” – ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು
