1921ರ ಮಲಬಾರ್ ದಂಗೆ (ಮಾಪ್ಪಿಳಾ ದಂಗೆ ಅಥವಾ ಮಲಬಾರ್ ಬಂಡಾಯ)ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ವ್ಯಾಗನ್ ದುರಂತ (Wagon Tragedy) 1921ರ ನವೆಂಬರ್ 19 ಮತ್ತು 20ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಖಿಲಾಫತ್ ಚಳವಳಿ ಹಾಗೂ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಈ ಬಂಡಾಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾಪ್ಪಿಳಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿಂದೂ ಜಮೀನ್ದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಬಂಡಾಯವನ್ನು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮಾರ್ಷಲ್ ಲಾ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ ಸಾವಿರಾರು ಮಾಪ್ಪಿಳಾ ಯುವಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ್ದರು. ಮಲಬಾರ್ ಜೈಲುಗಳು ತುಂಬಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಇತರ ಜೈಲುಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ನವೆಂಬರ್ 19, 1921ರ ಸಂಜೆ ತಿರೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 90–100 ಮಾಪ್ಪಿಳಾ ಕೈದಿಗಳನ್ನು (ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ 122 ಜನ) ಒಂದೇ ಸಣ್ಣ ಮುಚ್ಚಿದ ಸರಕು ರೈಲು ಬೋಗಿಯಲ್ಲಿ (Goods Wagon ನಂಬರ್ 1711) ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಬಳಿಯ ಪೊದನೂರ್ ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಬೋಗಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಗಾಳಿ ಬರುವಂತೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಿಟಕಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿತ್ತು. ಈ ಕ್ರೂರ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೊಲೀಸ್ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೇ ಸಾಗಾಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ | ಇವತ್ತು | ನವೆಂಬರ್ 19 | ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ದಿನ
ರೈಲು ಮರುದಿನ ಅಂದರೆ ನವೆಂಬರ್ 20, 1921ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಪೊದನೂರ್ ತಲಪಿದಾಗ ಬೋಗಿಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆಗ ಒಳಗೆ 64 ಜನ ಕೈದಿಗಳು ಈಗಲೇ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವರು ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಉಳಿದವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವಾಗ ಮತ್ತೆ 6 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 70 ಮಾಪ್ಪಿಳಾ ಕೈದಿಗಳು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ದಾರುಣವಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು (ಅಧಿಕೃತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ 66 ಎಂದೂ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ). ಈ ಘಟನೆಯು “ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜಲ್ಲಿಯಾನ್ವಾಲಾಬಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ” ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸುದ್ದಿ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಖಿಲಾಫತ್ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ ಸಾಗಾಟ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಿತು. ಆದರೂ ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ ಕ್ರೌರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಇಂದು ಕೇರಳದ ತಿರೂರಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಗನ್ ದುರಂತ ಸ್ಮಾರಕವಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 20ರಂದು ಶಹೀದರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
