ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವಿನ ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದ (IWT) ರದ್ದತಿಯಿಂದ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಿರುವು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. 1960ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಆಯುಬ್ ಖಾನ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಝೀಲಂ, ಚೆನಾಬ್, ರಾವಿ, ಬಿಯಾಸ್, ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೇಜ್ನ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, 2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 22ರಂದು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪಹಲ್ಗಾಮ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯ ನಂತರ, ಭಾರತವು ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದರೂ, ಭಾರತ ತನ್ನ ಕಠಿಣ ನಿಲುವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಡುವೆ, ಭಾರತವು ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಯೋಜನೆಯ ಚೆನಾಬ್ ನದಿಯಿಂದ 15-20 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿ (MAF) ನೀರನ್ನು ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ, ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲು ಚೆನಾಬ್-ರವಿ-ಬಿಯಾಸ್-ಸಟ್ಲೇಜ್ ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪೂರ್ವ-ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತಾ ಅಧ್ಯಯನವು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಜಲಾಶಯಗಳಿಂದ ಹೂಳು ತೆಗೆಯುವ ಕಾರ್ಯವೂ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆ ಯೋಜನೆಯು ದೇಶೀಯ ನೀರಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ ಜಲಾನಯನದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ.
1960ರ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ರಾವಿ, ಬಿಯಾಸ್, ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೇಜ್ನಂತಹ ಪೂರ್ವದ ನದಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವಿದ್ದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸಿಂಧೂ, ಝೀಲಂ, ಮತ್ತು ಚೆನಾಬ್ನಂತಹ ಪಶ್ಚಿಮದ ನದಿಗಳ 80% ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತವು ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಚೆನಾಬ್ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೃಷಿ ವಲಯಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ.
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ, ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದಾದ್ಯಂತ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. “ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಿರುಗಿಸಲಾದ ನೀರಿನ ಸರಿಯಾದ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತವು ಹೊಸ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಸಿಂಧೂ ಜಲಾನಯನದ ಶೇ. 40% ನೀರಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಮರುಮಾತುಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು, ಒಪ್ಪಂದದ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ರದ್ದತಿಯು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ “ನೀರು ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹರಿಯಲಾರದು” ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯು ಈ ನಿಲುವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಜಲ ಕೂಟನೀತಿಯ ಕ್ರಮವು ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರೂ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಜನರು ನೀರಿನ ತಡೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಭಾರತದ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ತೆರೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು.
