ಲಿಪುಲೇಖ್ ಗಡಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ನೇಪಾಳ ಆಕ್ಷೇಪ: ಭಾರತದಿಂದ ತಿರಸ್ಕಾರ

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವೆ ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ಗಡಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ನೇಪಾಳವು ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತಮ್ಮ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತವು ನೇಪಾಳದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದು, ಅದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಕ್ತಾರ ರಣಧೀರ್ ಜೈಸ್ವಾಲ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, “ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಿಲುವು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ವ್ಯಾಪಾರವು 1954ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅದು ದಶಕಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಹಾಗೂ ಇತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಪುನರಾರಂಭಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.

ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್ ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಭಾರತ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ತ್ರಿಕೋನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 1954ರ ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ನೇಪಾಳವು 2020ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಲಿಪುಲೇಖ್, ಕಾಲಾಪಾನಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಪಿಯಾಧುರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತನ್ನದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತ-ನೇಪಾಳ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ | ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಗಡಿ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದ

ನೇಪಾಳದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಗಸ್ಟ್ 20ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, “ಲಿಪುಲೇಖ್ ನಮ್ಮ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಇದನ್ನು ಮೀರಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುವುದು ಅಸಮ್ಮತಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು. ನೇಪಾಳವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುವುದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸರಿ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು, ಆದರೆ ಭಾರತವು ಇದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ನೇಪಾಳದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಪುರಾವೆರಹಿತ ಮತ್ತು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವೆಂದು ಕರೆದಿದೆ.

ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಗಲ್ವಾನ್ ಕಣಿವೆ ಘರ್ಷಣೆಯ ನಂತರ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದೋವಲ್-ವಾಂಗ್ ಯಿ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಪುನರಾರಂಭದ ಬಗ್ಗೆ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ. ಲಿಪುಲೇಖ್ ಮಾರ್ಗವು ಭಾರತದ ಪಿಥೋರಗಢ್‌ನಿಂದ ಚೀನಾದ ಟಿಬೆಟ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಗೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ನೇಪಾಳದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರೇರಿತವೆಂದು ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ನೇಪಾಳದೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ನಿಲುವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ, ಆದರೆ ಗಡಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.