ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಐಸಿಟಿ-1) ಸೋಮವಾರದಂದು 2024ರ ಜುಲೈ-ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನೇತೃತ್ವದ ದಂಗೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ಪದಚ್ಯುತ ಪ್ರಧಾನಿ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಅವರಿಗೆ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆ (ಮರಣದಂಡನೆ) ವಿಧಿಸಿದೆ.
ಈ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,400 ಜನರು ಪೊಲೀಸ್ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಾ ಸೇನೆಗಳ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮೃತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 25,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಸೀನಾ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರಾಶ್ರಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ತೀರ್ಪು ಅವರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೀಠದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಸೀನಾ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಜಿ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಸದುಜ್ಜಮಾನ್ ಖಾನ್ ಕಮಲ್ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಪೊಲೀಸ್ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಚೌಧರಿ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅಲ್-ಮಮೂನ್ ಅವರೂ ಆರೋಪಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕಮಲ್ ಅವರಿಗೂ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮಮೂನ್ ಅವರನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮಮೂನ್ ಅವರು ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ-ಪ್ರಾಯೋಗಿಕರಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹಸೀನಾ ಅವರು ಮೂರು ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ: ನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು, ಕೊಲೆಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ದಂಡನಾತ್ಮಕ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲತೆ. ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಕ್ಷಿಗಳು (ಬದುಕುಳಿದ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು, ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ತನಿಖಾಧಿಕಾರರು ಸೇರಿದಂತೆ ) ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಹಸೀನಾ ಅವರು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೇಲೆ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ಗಳಿಂದ ಗುಂಡುಗಳು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜುಲೈ 16ರಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಅಬು ಸಯ್ಯದ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಪೋಸ್ಟ್ಮಾರ್ಟಮ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ವೈದ್ಯರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದ್ದರು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
2024ರ ಜುಲೈ ದಂಗೆ ಹಸೀನಾ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕ್ರ್ಯಾಕ್ಡೌನ್ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಂದು ಹಸೀನಾ ಅವರು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯವರು ಅಸ್ತ್ರಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಗಾಯಪಡಿಸಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹಸೀನಾ ಅವರ ಫೋನ್ ಕಾಲ್ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, “ರಾಜಕಾರ್ಗಳನ್ನು ನಾನು ಕಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದೇನೆ, ಇವರನ್ನೂ ಕಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ಗಳಿಂದ ಗುಂಡುಗಳು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಆರೋಪಗಳಿವೆ.
ಈ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ ಢಾಕಾದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹಸೀನಾ ಅವರ ಪಕ್ಷ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಇದರಿಂದ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿವೆ. ಹಸೀನಾ ಅವರ ಪುತ್ರ ಸಜೀಬ್ ವಾಜೆದ್ ಅವರು ರಾಯ್ಟರ್ಸ್ಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, “ಈ ತೀರ್ಪು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಫೆಬ್ರುವರಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ನಿಷೇಧಿಸಿದರೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಬಹುದು” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಸೀನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಡಿಯೋ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ “ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ಭಯಪಡಬೇಡಿ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ | ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿಗೆ 6 ತಿಂಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ
ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಹಸೀನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ಐನುಂಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ, “ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕೊರತೆ ಇದೆ” ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ತೀರ್ಪು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಫೆಬ್ರುವರಿ 2026ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ ಮುನ್ನ ಈ ಘಟನೆಗಳು ದೇಶದ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡಬಹುದು.
