ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು (ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ-2023) ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರೂ, ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇನ್ನೂ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂವಿಧಾನ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ. 2023ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಂದ 106ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 33 ಶೇ. ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮೀಸಲು ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ 2029ರ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಂತರ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಮಧ್ಯೆಯೂ ದೇಶದ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಾನ ಏನೇನೂ ಸುಧಾರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಬೇಸರ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
“ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ ಅಧಿನಿಯಮ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ 15 ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಗೌರವ. ಆದರೂ ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ನಾವು ಹಿಂದಿದ್ದೇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಾನಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಅಗತ್ಯ” ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹೇಳಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಡಿ.ವೈ. ಚಂದ್ರಚೂಡ್, ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಇತರ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.
ಇಂಡಿಯಾ ಜಸ್ಟೀಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್-2025ರ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ 34 ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (3.1%) ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಾರೆ. ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳಲ್ಲಿ 13-14% ಮಹಿಳಾ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಇದ್ದು, 25 ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಇದೇ ರೀತಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ 36.3% ಮಹಿಳಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಇದ್ದರೂ, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಗೆ ತೊಡಕು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಇದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ, “ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳು ಅಗತ್ಯ” ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.
ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲು
ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿ ಏನೂ ಉತ್ತಮವಲ್ಲ. 18ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ 14.4% ಮಹಿಳಾ ಸಂಸದರು ಇದ್ದು, ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ ಅಧಿನಿಯಮವು SC/ST ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಉಪ-ಮೀಸಲು ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಜಾರಿ ವಿಳಂಬವಾಗಿರುವುದು ಸೋಚನೀಯವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯ 15 ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, “ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಇಂದು ನಾವು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಲೋಕಸಭೆಯ 543 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 181 ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಂದಾಜುಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ | “ಸಂವಿಧಾನವೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯ”: ಪಿಎಂ ಮೋದಿ
ಕಾರ್ಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸಹ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲು ಕಡಿಮೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಸರ್ವೀಸ್ (IAS)ನಲ್ಲಿ 22-24% ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಹಿರಿಯ IAS ಪದವಿಗಳಲ್ಲಿ 15%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಸಭೆಯಲ್ಲಿ 12% ಮಹಿಳಾ ಸಚಿವರಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಇದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ನೀತಿ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ “ಈ ಮೂರು ಅಂಗಗಳಲ್ಲೂ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.
