1758 – 1760ರ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಂಚಲವಾಗಿತ್ತು. ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಠ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆಂತರಿಕ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿತ್ತು. ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಲಾಜಿ ಬಾಜಿ ರಾವ್ ಅವರ ಸೇನಾನಿ ಗೋಪಾಲರಾವ್ ಪಟವರ್ಧನ್ 1759ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಪೇಟೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮರಾಠರು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಡಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ಪಡೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ್ದರು. ಈ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಮದ್ರಾಸ್ನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಂತರಿಕ ಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಅಪೂರ್ವ ಅವಕಾಶವೆಂದು ಭಾವಿಸಿತು. ಕರ್ನಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,500 ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸಿಪಾಯಿ ಸೈನಿಕರ ದೊಡ್ಡ ಪಡೆಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನೆಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. 1760 ನವೆಂಬರ್ 27ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆಯೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ, ಮರಾಠರ ಸಣ್ಣ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಬಿಳಿ ಬಾವುಟ ತೋರಿಸಿತು. ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ರಕ್ತಪಾತವಿಲ್ಲದೇ, ಕೋಟೆಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಕೋಟೆ ರಕ್ತಹೀನವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಗೆಲುವಿನಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ನೇರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾ ಛಾವಣಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ | ಇವತ್ತು | ನವೆಂಬರ್ 26, 2008 | ಮುಂಬೈ ತಾಜ್ ಹೋಟೆಲ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ
ಈ ಘಟನೆಯು ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ (1780-1784) ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಮೈಸೂರು-ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇಲ್ಲಿಯೇ ದೊಡ್ಡ ಸೇನಾ ಛಾವಣಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರ ವಿರುದ್ಧದ ಭವಿಷ್ಯದ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸತೊಡಗಿದರು. 1791ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ನ್ವಾಲಿಸ್ ಸ್ವತಃ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದೆಡೆಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ 1760 ನವೆಂಬರ್ 27ರ ಆ ಚಿಕ್ಕ ಘಟನೆಯು ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು “ಬ್ರಿಟಿಷರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಿಲಿಟರಿ ಹೆಡ್ಕ್ವಾರ್ಟರ್” ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆರಂಭವೆನಿಸಿತು. ಇಂದಿಗೂ ನಗರದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ರಿಚರ್ಡ್ ರೋಡ್, ಸೌಥ್ ಪರೇಡ್ ಗ್ರೌಂಡ್, ಬ್ರಿಗೇಡ್ ರೋಡ್ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೆನಪನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿವೆ
