2000ರ ನವೆಂಬರ್ 15 ರಂದು, ಬಿಹಾರ್ ರಿಯಾರ್ಗನೈಸೇಷನ್ ಆಕ್ಟ್ 2000 ಮೂಲಕ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಬಿಹಾರದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಭಾರತದ 28ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಈ ದಿನವು ಆದಿವಾಸಿ ನಾಯಕ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿಸಿತು. ರಾಂಚಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 18 ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತು.
ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ರಚನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಆದಿವಾಸಿ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. 1930ರ ದಶಕದಿಂದಲೇ ಬಿಹಾರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂತಾಲ್, ಮುಂಡ ಮತ್ತು ಹೋ ಜನಾಂಗಗಳು, ತಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ಆಗ್ರಹ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಚಳವಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರಂತಹ ಮಹಾನ್ ಆದಿವಾಸಿ ನಾಯಕರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ | ಇವತ್ತು | ನವೆಂಬರ್ 14,1971 | ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಇದು 1899ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಗುಲಾನ್ ಚಳವಳಿಯ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, 1950ರಲ್ಲಿ ಜೆಪಿ ನಾರಾಯಣ್ ಮತ್ತು ಜಯಪ್ರಕಾಶ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಪಾರ್ಟಿ ರಚನೆಯಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದ ಆಗ್ರಹವನ್ನು ಕೊಂಡಿತು. 1980ರಲ್ಲಿ ಶಿಬು ಸೋರೆನ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಚಳವಳಿಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಚಳವಳಿ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವೂ ಆಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಜಾರ್ಖಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಇಂಟ್ರಾಸ್, ಕೋಲ್, ಕಾಪರ್ ಮುಂತಾದ ಧನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯರು ಬಡತನದಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದರು. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡು, 1995ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು, ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ 1998ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ರಾಬ್ರಿ ದೇವಿ ಸಮಿತಿಯು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ನೀಡಿತು.
ಈ ರಚನೆಯು ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ನೀಡಿದರೂ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಶೋಷಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. ಈ ರಚನೆಯು ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೈಲುಗಲ್ಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
